Kiến thức

Creatinine là sản phẩm thoái hóa cơ bắp được thận đào thải. Đây là xét nghiệm thường dùng để ước tính chức năng lọc của thận, nhưng cần được diễn giải cùng eGFR, xét nghiệm nước tiểu và tình trạng lâm sàng để đánh giá chính xác sức khỏe thận.

Để đánh giá tổn thương thận sớm hoặc suy giảm chức năng thận, bác sĩ thường chỉ định xét nghiệm creatinine máu, tính độ lọc cầu thận ước tính (eGFR), tổng phân tích nước tiểu, đo tỷ lệ albumin/creatinin niệu (ACR) và chẩn đoán hình ảnh (như siêu âm thận). Các xét nghiệm này được chỉ định khi tầm soát định kỳ hoặc khi xuất hiện triệu chứng sưng phù, thay đổi tiểu tiện, tăng huyết áp.

Bạn có thể theo dõi sức khỏe thận tại nhà qua việc ghi nhận màu sắc nước tiểu, chỉ số huyết áp và các dấu hiệu sưng phù cơ thể. Các biện pháp tự theo dõi chỉ mang tính gợi ý, người bệnh cần thực hiện xét nghiệm cận lâm sàng để chẩn đoán chính xác.

Các chỉ số xét nghiệm suy thận chính gồm Creatinine, Urê máu (BUN), mức lọc cầu thận (eGFR), điện giải đồ và Protein niệu. Các chỉ số này được sử dụng để tầm soát bệnh thận, ước tính chức năng lọc của thận, phát hiện albumin/protein niệu, rối loạn điện giải và hỗ trợ tìm nguyên nhân tổn thương thận.

Các chỉ số đánh giá chức năng thận thường gồm creatinin (khoảng 0,5–1,2 mg/dL), Cystatin C (0,6–1,0 mg/L), ure/BUN (khoảng 7–20 mg/dL) và độ lọc cầu thận eGFR (trên 90 mL/phút/1,73m²). Khoảng tham chiếu chính xác có thể khác nhau tùy theo quy chuẩn của từng phòng xét nghiệm.

Bệnh thận mạn giai đoạn sớm thường ít hoặc không có triệu chứng. Một số người có thể gặp tiểu đêm, phù nhẹ, mệt mỏi hoặc thay đổi nước tiểu. Nhưng các dấu hiệu này không đặc hiệu và cần được xác nhận bằng xét nghiệm mức lọc cầu thận eGFR và định lượng albumin hoặc protein niệu kéo dài ít nhất 3 tháng tại cơ sở y tế.

Triệu chứng suy thận giai đoạn cuối bao gồm phù nề, lượng nước tiểu bất thường, mệt mỏi kiệt sức, khó thở và hơi thở có thể có mùi amoniac. Bệnh thận mạn giai đoạn 5 thường được xác định khi chỉ số mức lọc cầu thận ước tính (eGFR) giảm xuống dưới 15 mL/phút/1.73m² kéo dài. Tuy nhiên, việc kết luận người bệnh ở suy thận giai đoạn cuối cần bác sĩ đánh giá thêm triệu chứng lâm sàng, biến chứng và nhu cầu điều trị thay thế thận như lọc máu hoặc ghép thận.

Triệu chứng suy thận cấp gồm thiểu niệu, phù nề đột ngột, còn triệu chứng suy thận mãn tính tiến triển chậm kèm thiếu máu và tăng huyết áp. Khi nào được dùng: Cần can thiệp y tế ngay khi xuất hiện dấu hiệu thiểu niệu hoặc vô niệu đột ngột để ngăn ngừa tổn thương vĩnh viễn.

Triệu chứng suy thận bao gồm mệt mỏi, phù nề, thay đổi thói quen tiểu tiện, nước tiểu có bọt, hơi thở mùi amoniac và rối loạn tiêu hóa. Bệnh thận mạn giai đoạn sớm thường ít có biểu hiện rõ ràng, trong khi đau hông, đau lưng không phải là dấu hiệu đặc hiệu của suy thận. Bệnh nhân cần thăm khám ngay khi xuất hiện tình trạng thiểu niệu, vô niệu, phù ấn lõm hoặc nồng độ creatinin máu tăng cao bất thường.

Cách phòng ngừa suy thận hiệu quả bao gồm kiểm soát tốt huyết áp, đường huyết, duy trì chế độ ăn nhạt, uống đủ nước và hạn chế lạm dụng thuốc giảm đau. Các biện pháp này cần được thực hiện chủ động hàng ngày để bảo vệ màng lọc cầu thận trước khi xảy ra các tổn thương thực thể không hồi phục.