Bệnh tiểu đường type 2 có nguy hiểm không? Giải đáp chi tiết

Khi nhận được kết quả chẩn đoán bất thường, nhiều bệnh nhân thường lo lắng thắc mắc tiểu đường type 2 có nguy hiểm không. Thực tế, đây là một bệnh lý chuyển hóa mạn tính vô cùng phức tạp, có thể âm thầm phá hủy các cơ quan nội tạng và đe dọa trực tiếp đến tính mạng nếu bỏ lỡ giai đoạn vàng. Bài viết dưới đây của Nguyên Phương sẽ giúp bạn phân tích chi tiết những rủi ro sức khỏe từ căn bệnh này, đồng thời hướng dẫn phương pháp tầm soát và theo dõi sinh hiệu chuẩn y khoa.

Tiểu đường type 2 có nguy hiểm không?

Tiểu đường type 2 là bệnh lý mạn tính có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng nếu không được kiểm soát tốt. Khi đường huyết duy trì ở mức cao trong thời gian dài do chế độ ăn uống, sinh hoạt hoặc điều trị không phù hợp, nhiều cơ quan quan trọng như tim, mắt, thận, hệ thần kinh, mạch máu và bàn chân đều có nguy cơ bị tổn thương.

Trong một số trường hợp, đường huyết tăng đột ngột có thể khiến người bệnh rơi vào hôn mê, đe dọa tính mạng nếu không được cấp cứu kịp thời.

Tuy nhiên, nếu được phát hiện sớm, tuân thủ phác đồ điều trị, kết hợp chế độ dinh dưỡng khoa học và duy trì lối sống lành mạnh, người mắc tiểu đường type 2 vẫn có thể kiểm soát bệnh hiệu quả, giảm nguy cơ biến chứng và duy trì cuộc sống khỏe mạnh như người bình thường.

5 điều bạn cần biết về tiểu đường type 2

Tiểu đường type 2 là bệnh lý mạn tính ngày càng phổ biến và có xu hướng gia tăng ở nhiều nhóm tuổi. Việc hiểu rõ đặc điểm của bệnh sẽ giúp người bệnh chủ động phòng ngừa, kiểm soát đường huyết và hạn chế nguy cơ biến chứng.

Tiểu đường type 2 là bệnh mạn tính

Hiện nay chưa có phương pháp điều trị khỏi hoàn toàn bệnh đái tháo đường type 2. Tuy nhiên nhiều người bệnh có thể đạt tình trạng lui bệnh (diabetes remission) khi giảm cân đáng kể hoặc sau phẫu thuật chuyển hóa. Bệnh xảy ra khi cơ thể không sử dụng insulin hiệu quả hoặc không sản xuất đủ insulin để duy trì đường huyết ở mức bình thường. Khi insulin hoạt động kém, glucose sẽ tích tụ trong máu và gây ảnh hưởng đến nhiều cơ quan. Tuy nhiên, người bệnh vẫn có thể kiểm soát tốt tình trạng này bằng chế độ sinh hoạt khoa học và điều trị đúng hướng.

Bệnh đang có xu hướng gia tăng ở người trẻ

Theo IDF Diabetes Atlas 2021, toàn cầu có khoảng 537 triệu người trưởng thành (20–79 tuổi) mắc đái tháo đường và dự kiến tăng lên 643 triệu vào năm 2030. Xu hướng này chủ yếu liên quan đến các yếu tố như:

• Ít vận động.

• Chế độ ăn uống thiếu lành mạnh.

• Thừa cân, béo phì – một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu của tiểu đường type 2.

Triệu chứng ban đầu thường khó nhận biết

Ở giai đoạn đầu, tiểu đường type 2 thường tiến triển âm thầm nên nhiều người không phát hiện bệnh. Một số dấu hiệu phổ biến có thể gặp gồm:

• Mệt mỏi kéo dài.

• Thường xuyên khát nước.

• Đi tiểu nhiều.

• Sụt cân không rõ nguyên nhân.

• Thị lực suy giảm.

• Cảm giác tê bì hoặc ngứa ran ở bàn tay, bàn chân.

Không kiểm soát tốt có thể gây nhiều biến chứng

Nếu đường huyết duy trì ở mức cao trong thời gian dài, người bệnh có nguy cơ gặp nhiều biến chứng nghiêm trọng như:

• Tổn thương mạch máu.

• Các bệnh lý về mắt và suy giảm thị lực.

• Biến chứng thận.

• Rối loạn tiêu hóa.

• Tổn thương tim mạch và hệ thần kinh.

Có thể kiểm soát bệnh bằng lối sống lành mạnh

Dù không thể chữa khỏi hoàn toàn, tiểu đường type 2 có thể được kiểm soát hiệu quả nếu người bệnh duy trì chế độ ăn cân đối, bổ sung nhiều chất xơ, tập luyện thường xuyên, giảm cân khi cần thiết và hạn chế căng thẳng. Kết hợp với việc tuân thủ điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ sẽ giúp ổn định đường huyết và giảm nguy cơ biến chứng lâu dài.

Biến chứng của tiểu đường type 2

Nếu không được kiểm soát và điều trị đúng cách, tiểu đường type 2 có thể gây tổn thương đến nhiều cơ quan trong cơ thể. Các biến chứng thường tiến triển âm thầm nhưng có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống.

Tổn thương mắt

Đường huyết tăng cao kéo dài có thể gây ra nhiều bệnh lý về mắt như bệnh võng mạc tiểu đường, phù hoàng điểm, đục thủy tinh thể, tăng nhãn áp và thậm chí mất thị lực hoặc mù lòa.

Trong đó, bệnh võng mạc tiểu đường là biến chứng phổ biến nhất. Lượng đường trong máu cao làm tổn thương các mạch máu ở võng mạc, khiến chúng bị phình, rò rỉ hoặc tắc nghẽn, từ đó ảnh hưởng đến khả năng nhìn. Bệnh thường xuất hiện ở cả hai mắt và là nguyên nhân hàng đầu gây mù lòa ở người trưởng thành.

Một số yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh võng mạc gồm:

• Đường huyết, huyết áp hoặc cholesterol tăng cao.

• Hút thuốc lá.

• Một số nhóm chủng tộc như người Mỹ gốc Phi, người Mỹ bản địa, người bản địa Alaska và người gốc Tây Ban Nha/Latinh.

Bệnh võng mạc tiểu đường thường trải qua hai giai đoạn:

• Giai đoạn không tăng sinh: Các mạch máu võng mạc suy yếu, phình giãn và rò rỉ dịch, gây phù hoàng điểm và làm giảm thị lực.

• Giai đoạn tăng sinh: Võng mạc hình thành các mạch máu mới nhưng rất dễ vỡ, có thể gây xuất huyết dịch kính và cản trở tầm nhìn.

Ở giai đoạn đầu, bệnh thường không có triệu chứng rõ ràng. Vì vậy, người mắc tiểu đường type 2 nên khám mắt định kỳ ít nhất mỗi năm một lần để phát hiện sớm và bảo vệ thị lực.

Tổn thương thận

Biến chứng thận do tiểu đường làm suy giảm khả năng lọc chất thải và nước dư thừa của thận. Ban đầu, người bệnh có thể xuất hiện tình trạng tiểu đạm. Nếu không được kiểm soát, tổn thương sẽ tiến triển thành suy thận mạn và cuối cùng là suy thận giai đoạn cuối, đòi hỏi chạy thận nhân tạo hoặc ghép thận.

Để giảm nguy cơ biến chứng, người bệnh cần kiểm soát tốt đường huyết, huyết áp, kết hợp chế độ ăn hợp lý và duy trì vận động ít nhất 30 phút mỗi ngày.

Biến chứng thần kinh

Lượng đường trong máu cao kéo dài có thể gây tổn thương các dây thần kinh trên toàn cơ thể, bao gồm thần kinh ngoại biên, thần kinh tự chủ, thần kinh khu trú và các dạng bệnh thần kinh khác.

Biến chứng thường gặp nhất là tổn thương thần kinh ở chân và bàn chân với các triệu chứng như đau, tê bì hoặc mất cảm giác. Nếu không được điều trị sớm, người bệnh có nguy cơ loét bàn chân, nhiễm trùng, phải cắt cụt chi. Ngoài ra, biến chứng thần kinh còn ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa, đường tiết niệu, tim mạch và mạch máu.

Theo khuyến cáo của Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ, người mắc tiểu đường type 2 nên tầm soát bệnh thần kinh mỗi năm một lần.

Ảnh hưởng đến chức năng sinh lý

Tiểu đường type 2 có thể gây rối loạn chức năng tình dục ở cả nam và nữ.

Ở nam giới, bệnh làm tăng nguy cơ rối loạn cương dương và giảm nồng độ testosterone, từ đó ảnh hưởng đến ham muốn tình dục.

Ở nữ giới, người bệnh có thể gặp tình trạng giảm ham muốn, giảm khả năng hưng phấn, giảm khoái cảm hoặc xuất hiện những rối loạn chức năng tình dục khác.

Tăng nguy cơ bệnh tim và đột quỵ

Đường huyết cao làm tổn thương mạch máu và thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch, từ đó làm tăng nguy cơ mắc bệnh mạch vành, nhồi máu cơ tim và đột quỵ.

Các yếu tố như hút thuốc lá, tăng huyết áp, cholesterol LDL cao, thừa cân và béo phì càng làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh lý tim mạch ở người bị tiểu đường.

Ngưng thở khi ngủ

Người mắc tiểu đường type 2 có nguy cơ cao bị hội chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn. Tình trạng này khiến đường thở bị gián đoạn nhiều lần trong lúc ngủ, làm giảm lượng oxy cung cấp cho cơ thể, tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch và làm tăng tỷ lệ tử vong nếu không được điều trị.

Suy giảm thính lực

Đường huyết quá cao hoặc quá thấp đều có thể làm tổn thương các dây thần kinh và mạch máu nhỏ tại tai, ảnh hưởng đến khả năng truyền tín hiệu âm thanh từ tai đến não. Theo thời gian, người bệnh có thể bị suy giảm thính lực nếu không kiểm soát tốt đường huyết.

Nguy cơ hạ đường huyết

Người mắc tiểu đường type 2 có thể gặp tình trạng hạ đường huyết khi chỉ số đường huyết giảm xuống dưới 70 mg/dL (3,9 mmol/L). Khi đó, cần nhanh chóng bổ sung carbohydrate phù hợp như kẹo, đường, nước ngọt hoặc sữa, sau đó kiểm tra lại đường huyết sau khoảng 15 phút. Nếu đường huyết vẫn thấp, cần tiếp tục bổ sung theo hướng dẫn. Hạ đường huyết nặng là tình trạng cấp cứu vì có thể đe dọa tính mạng.

Tăng đường huyết cấp tính

Tăng đường huyết cấp tính xảy ra khi lượng đường trong máu tăng quá cao, có thể dẫn đến hôn mê nếu không được xử trí kịp thời. Nguyên nhân thường gặp là ăn nhiều thực phẩm chứa đường và chất béo, ít vận động, quên thuốc hoặc sử dụng thuốc không đúng chỉ định. Việc theo dõi đường huyết thường xuyên là biện pháp quan trọng để phòng ngừa biến chứng này.

Các vấn đề về răng miệng

Tăng đường huyết kéo dài làm suy giảm đáp ứng miễn dịch, giảm khả năng lành thương và tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn phát triển, làm tăng nguy cơ viêm nha chu và các bệnh lý răng miệng. Nguy cơ này càng tăng ở người trên 50 tuổi. Nếu xuất hiện các dấu hiệu như chảy máu nướu, đau nướu, hơi thở có mùi hoặc nhiễm trùng răng miệng tái phát, người bệnh nên đi khám sớm để được điều trị.

Các cách phòng ngừa bệnh tiểu đường type 2

Thay đổi lối sống theo hướng lành mạnh là biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc tiểu đường type 2, đặc biệt ở những người có yếu tố nguy cơ hoặc đang trong giai đoạn tiền tiểu đường.

Tầm soát tiểu đường định kỳ

Tầm soát tiểu đường định kỳ không chỉ dành cho người đã có dấu hiệu bất thường mà còn cần thiết với những người có nguy cơ cao như béo phì, ít vận động hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh. Việc kiểm tra sức khỏe định kỳ giúp đánh giá chính xác tình trạng đường huyết, từ đó đưa ra giải pháp phòng ngừa và kiểm soát phù hợp cho từng cá nhân.

Giảm cân nếu thừa cân hoặc béo phì

Theo khuyến cáo của Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ, người bị tiền tiểu đường nên giảm khoảng 7–10% trọng lượng cơ thể để hạn chế nguy cơ tiến triển thành tiểu đường type 2. Việc duy trì cân nặng hợp lý cũng góp phần cải thiện độ nhạy insulin và mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe.

Tăng cường thực phẩm có nguồn gốc thực vật

Chế độ ăn nên ưu tiên các loại rau củ, trái cây, đậu và ngũ cốc nguyên hạt để bổ sung vitamin, khoáng chất và chất xơ. Một số thực phẩm phù hợp gồm:

• Trái cây giàu vitamin như cam, bưởi, quýt, dâu.

• Rau xanh và rau củ như rau lá xanh, bông cải xanh, cà chua.

• Các loại đậu như đậu gà, đậu lăng.

• Ngũ cốc nguyên hạt như yến mạch, gạo lứt, bánh mì nguyên cám và mì làm từ lúa mì nguyên hạt.

Hạn chế thực phẩm nhiều đường và ít dinh dưỡng

Để kiểm soát đường huyết hiệu quả, nên giảm tiêu thụ các thực phẩm chứa nhiều đường hoặc tinh bột tinh chế như bánh mì trắng, bánh ngọt, mì làm từ bột mì trắng, nước ép trái cây có thêm đường và các loại thực phẩm chế biến sẵn có hàm lượng đường cao.

Bổ sung chất béo lành mạnh

Chất béo không bão hòa có thể hỗ trợ kiểm soát cân nặng, cải thiện mỡ máu và bảo vệ sức khỏe tim mạch. Người có nguy cơ mắc tiểu đường nên ưu tiên sử dụng:

• Dầu ô liu, dầu hướng dương, dầu hạt cải và các loại dầu thực vật khác.

• Các loại hạt như hạnh nhân, đậu phộng, hạt lanh, hạt bí ngô.

• Cá béo giàu omega-3 như cá hồi, cá thu, cá mòi, cá ngừ và cá tuyết.

Duy trì tập luyện thể dục thường xuyên

Hoạt động thể chất đều đặn giúp cải thiện độ nhạy insulin, hỗ trợ kiểm soát cân nặng và giảm nguy cơ mắc tiểu đường type 2. Nên duy trì ít nhất 30 phút vận động mỗi ngày hoặc khoảng 150 phút mỗi tuần với các hình thức như đi bộ nhanh, đạp xe, bơi lội, chạy bộ hoặc các bài tập aerobic.

Bên cạnh đó, nên kết hợp các bài tập tăng sức mạnh như tập tạ, yoga hoặc dưỡng sinh từ 2–3 buổi mỗi tuần để nâng cao thể lực, cải thiện khả năng giữ thăng bằng và tăng sức đề kháng.

Đối với những người thường xuyên làm việc văn phòng hoặc ngồi lâu trước máy tính, nên đứng dậy vận động nhẹ sau mỗi khoảng 30 phút để thúc đẩy lưu thông máu và hỗ trợ kiểm soát đường huyết hiệu quả hơn.

Tiểu đường type 2 có nguy hiểm không là thắc mắc của rất nhiều người khi mới được chẩn đoán hoặc có nguy cơ mắc bệnh. Trên thực tế, việc theo dõi sức khỏe và điều trị đúng thời điểm sẽ góp phần giảm thiểu đáng kể các biến chứng về tim mạch, thận, mắt và thần kinh. Để được kiểm tra, tư vấn chuyên sâu và xây dựng kế hoạch kiểm soát bệnh phù hợp, bạn có thể lựa chọn Phòng khám Nguyên Phương. Sự chủ động hôm nay chính là nền tảng giúp duy trì sức khỏe ổn định và nâng cao chất lượng cuộc sống về lâu dài.