Giải đáp: Xét nghiệm tiểu đường như thế nào?
Chủ động kiểm tra sớm các rối loạn đường máu giúp bạn kịp thời điều chỉnh lối sống và ngăn chặn nguy cơ phải dùng thuốc cả đời. Với dịch vụ xét nghiệm cận lâm sàng hiện đại, Phòng khám Đa khoa Nguyên Phương luôn sẵn sàng đồng hành, mang đến cho bạn quy trình lấy mẫu an toàn và nhanh chóng.
5 dấu hiệu cảnh báo cần đi xét nghiệm tiểu đường
Đái tháo đường xảy ra khi cơ thể giảm đáp ứng với insulin (kháng insulin) hoặc tuyến tụy không tiết đủ insulin đáp ứng nhu cầu, lượng đường trong máu sẽ tăng cao vượt mức bình thường. Tình trạng này ban đầu có thể diễn biến âm thầm, nhưng sẽ dần bộc lộ qua 5 biểu hiện lâm sàng đặc trưng dưới đây:
Khát nước liên tục và đi tiểu nhiều: Đường huyết cao làm thận phải hoạt động mạnh để đào thải lượng glucose dư thừa qua nước tiểu. Quá trình này kéo theo sự mất nước toàn thân do lợi niệu thẩm thấu, kích hoạt cảm giác khát khiến người bệnh uống nước và đi tiểu liên tục.
Sụt cân không rõ nguyên nhân: Khi tế bào không thể sử dụng đường làm năng lượng, cơ thể buộc phải đốt cháy mỡ và cơ bắp để bù đắp. Điều này dẫn đến tình trạng sụt cân nhanh chóng dù người bệnh vẫn ăn uống bình thường hoặc ăn nhiều hơn.
Mờ mắt đột ngột: Nồng độ đường trong máu tăng cao có thể hút dịch (chất lỏng) từ các mô, bao gồm cả thủy tinh thể của mắt. Sự thay đổi này làm thay đổi hình dạng thủy tinh thể, gây khó khăn trong việc lấy nét và dẫn đến suy giảm thị lực.
Tê bì chân tay: Tình trạng đường huyết cao kéo dài gây tổn thương hệ thống mao mạch nuôi dưỡng dây thần kinh ngoại biên. Biểu hiện rõ nhất là hiện tượng dị cảm với cảm giác châm chích, tê rần như kiến bò ở các đầu ngón tay và ngón chân.
Vết thương lâu lành và dễ viêm nhiễm: Tuần hoàn máu kém kết hợp với suy giảm miễn dịch khiến các vết xước nhỏ trên da dễ chuyển thành lở loét. Đồng thời, lượng đường cao trong mô tạo môi trường lý tưởng cho vi sinh vật phát triển, gây ra các tình trạng nhiễm trùng nấm men tái phát nhiều lần ở da hoặc vùng kín.
Quy trình xét nghiệm tiểu đường như thế nào?
Quá trình xét nghiệm tiểu đường như thế nào chuẩn xác phụ thuộc vào sự phối hợp giữa nhiều chỉ số máu khác nhau. Chỉ dựa vào biểu hiện lâm sàng khát nước hay sụt cân không đủ cơ sở để đánh giá tình trạng bệnh. Bác sĩ bắt buộc phải chỉ định các xét nghiệm cận lâm sàng nhằm định lượng chính xác nồng độ đường trong hệ tuần hoàn. Khi tuyến tụy giảm tiết hóc môn insulin hoặc cơ thể xảy ra tình trạng kháng insulin, các thông số sinh hóa này sẽ vượt mức tiêu chuẩn.
Dịch vụ y tế liên quan
Tầm soát & Xét nghiệm
Tầm soát tiểu đường
Tầm soát chuyên sâu biến chứng tiểu đường và chức năng thận.
Lấy máu đo đường huyết lúc đói
Kỹ thuật này đo lường lượng đường cơ bản trong tĩnh mạch sau khi người bệnh nhịn ăn ít nhất 8 tiếng (chỉ được uống nước lọc). Nồng độ đường huyết lúc đói (hay còn gọi là glucose máu lúc đói, ký hiệu FPG) giúp bác sĩ nhận diện mức độ chuyển hóa đường khi dạ dày trống rỗng.
Kết quả dưới 100 mg/dL là bình thường. Mức 100 - 125 mg/dL cảnh báo tiền tiểu đường. Nếu chỉ số từ 126 mg/dL trở lên trong lần đo đầu tiên, kết quả này cần được thực hiện lại vào một ngày khác hoặc kết hợp thêm các xét nghiệm chẩn đoán bổ sung và đánh giá lâm sàng từ bác sĩ để đưa ra kết luận chính xác. Thời gian nhận kết quả xét nghiệm đường huyết lúc đói dao động từ 1 - 2 giờ tùy thuộc vào quy trình phân tích và cơ sở y tế thực hiện. Bạn nên chủ động trao đổi với phòng khám để nắm rõ thời gian nhận kết quả cụ thể.
Thực hiện nghiệm pháp dung nạp glucose
Kỹ thuật nghiệm pháp dung nạp glucose (viết tắt là OGTT) có độ nhạy rất cao, thường được dùng để tầm soát tiểu đường thai kỳ và đánh giá các rối loạn chuyển hóa sớm. Quy trình thực hiện bao gồm 3 bước:
Bác sĩ lấy mẫu máu tĩnh mạch lần một sau khi người bệnh đã nhịn ăn qua đêm đủ 8 - 12 tiếng.
Người bệnh được cho uống dung dịch chuyên dụng chứa 75g glucose hòa tan trong nước lọc.
Sau đúng 2 giờ tính từ lúc uống, nhân viên y tế tiến hành lấy mẫu máu lần hai để đánh giá khả năng xử lý lượng đường nạp vào của cơ thể.
Chỉ số đo được ở lần hai dưới 140 mg/dL là an toàn. Nếu nằm trong khoảng 140 - 199 mg/dL, cơ thể đang ở giai đoạn tiền tiểu đường. Kết quả từ 200 mg/dL trở lên là căn cứ vững chắc để chẩn đoán bệnh.
Kiểm tra nồng độ chỉ số HbA1c
Phương pháp đo chỉ số HbA1c (tên khoa học là Hemoglobin A1c) mang lại bức tranh toàn cảnh về tình trạng đường huyết thay vì chỉ phản ánh một thời điểm cắt ngang. Lượng glucose trong máu có đặc tính tự nhiên là gắn kết chặt chẽ với bề mặt hồng cầu. Bằng cách định lượng tỷ lệ gắn kết này, bác sĩ sẽ xác định được mức đường huyết trung bình của bạn trong suốt 2 - 3 tháng qua.
Ưu điểm lớn nhất của kỹ thuật này là không yêu cầu người bệnh phải nhịn ăn trước khi lấy mẫu máu. Chỉ số bình thường nằm ở mức dưới 5,7%. Giai đoạn tiền tiểu đường dao động từ 5,7 - 6,4%. Khi HbA1c ≥6,5% là ngưỡng chẩn đoán đái tháo đường khi đáp ứng tiêu chuẩn chẩn đoán. Tuy nhiên, để chẩn đoán chính xác và đưa ra hướng chăm sóc thích hợp, bác sĩ cần đánh giá, theo dõi chỉ số HbA1c nhiều lần phối hợp với các yếu tố lâm sàng khác, không chỉ dựa vào một kết quả xét nghiệm duy nhất.
Chủ động áp dụng các cách kiểm tra tiểu đường định kỳ giúp tầm soát và kiểm soát sớm rối loạn chuyển hóa. Các dòng máy cá nhân đo bằng máu mao mạch tại nhà rất dễ sai số. Thay vào đó, bạn có thể đăng ký dịch vụ lấy mẫu máu tĩnh mạch tại nhà của Nguyên Phương để đảm bảo kết quả chuẩn xác.
Dịch vụ y tế liên quan
Thủ thuật điều dưỡng tại nhà
Lấy máu xét nghiệm
Lấy mẫu máu tận nơi an toàn, nhanh chóng giúp tiết kiệm thời gian.
Bên cạnh quy trình thực hiện, chi phí xét nghiệm tiểu đường cũng phụ thuộc vào loại và số lượng xét nghiệm được lựa chọn.
Bảng hướng dẫn đọc kết quả xét nghiệm máu
Kết quả xét nghiệm đường huyết được phân loại thành ba mốc chính: người khỏe mạnh, nhóm ranh giới và người mắc bệnh. Bác sĩ chuyên khoa sẽ căn cứ vào các chỉ số này để đánh giá khách quan tình trạng chuyển hóa lượng đường trong cơ thể bệnh nhân.
Loại xét nghiệm | Người khỏe mạnh (Bình thường) | Nhóm nguy cơ (Tiền đái tháo đường) | Bệnh nhân mắc bệnh |
Đường huyết lúc đói (FPG) | < 100 mg/dL (< 5,6 mmol/L) | 100 - 125 mg/dL (5,6 - 6,9 mmol/L) | ≥ 126 mg/dL (≥ 7,0 mmol/L) |
Dung nạp glucose (OGTT) | < 140 mg/dL (< 7,8 mmol/L) | 140 - 199 mg/dL (7,8 - 11,0 mmol/L) | ≥ 200 mg/dL (≥ 11,1 mmol/L) |
Định lượng HbA1c | < 5,7% | 5,7% - 6,4% | ≥ 6,5% |
Đường huyết ngẫu nhiên | Phụ thuộc vào thời điểm lấy mẫu máu | Không dùng để đánh giá mốc ranh giới | ≥ 200 mg/dL (kèm triệu chứng lâm sàng) |
Giai đoạn tiền tiểu đường cảnh báo lượng đường trong máu đã vượt mức tiêu chuẩn nhưng chưa đủ điều kiện để chẩn đoán bệnh lý. Phát hiện sớm các chỉ số bất thường ở giai đoạn này giúp người bệnh kịp thời điều chỉnh chế độ dinh dưỡng để đưa đường huyết về mức an toàn.
Lưu ý chuẩn bị trước khi lấy mẫu xét nghiệm tiểu đường
Chỉ số đường huyết rất nhạy cảm và dễ biến động do tác động từ chế độ ăn uống, sinh hoạt hoặc thuốc điều trị. Để xét nghiệm phản ánh chính xác tình trạng cơ thể, bạn cần tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc sau:
Nhịn ăn đúng thời gian: Bạn cần nhịn ăn hoàn toàn từ 8 đến 12 tiếng đối với xét nghiệm đường huyết lúc đói và nghiệm pháp dung nạp đường. Trong khoảng thời gian này, chỉ được phép uống nước lọc.
Tránh chất kích thích và vận động mạnh: Tuyệt đối không uống rượu bia, cà phê hoặc tập thể dục với cường độ cao trong vòng 24 giờ trước khi tiến hành lấy mẫu máu.
Thông báo thuốc đang dùng: Báo ngay cho bác sĩ hoặc kỹ thuật viên nếu bạn đang sử dụng Corticosteroid, thuốc lợi tiểu hay thuốc chẹn beta, vì chúng có thể ảnh hưởng đến nồng độ glucose máu.
Đảm bảo thể trạng ổn định: Tránh đi kiểm tra đường huyết khi cơ thể đang ốm, sốt, nhiễm trùng cấp tính hoặc trong trạng thái căng thẳng tâm lý nặng nề.
Hướng dẫn cách kiểm tra đường huyết tại nhà
Theo dõi đường huyết tại nhà giúp người bệnh chủ động đánh giá mức độ ổn định của đường trong máu. Thao tác này cần thực hiện đúng kỹ thuật để hạn chế sai số, đảm bảo an toàn khi tự lấy mẫu.
Chuẩn bị dụng cụ: Rửa sạch tay bằng xà phòng ấm và lau khô hoàn toàn. Người bệnh chuẩn bị sẵn máy đo đường huyết cá nhân, que thử trùng khớp mã vạch, kim chích máu mới và bông cồn sát khuẩn.
Thao tác lấy máu: Sát khuẩn đầu ngón tay và đợi cồn bay hơi khô hẳn. Dùng bút lấy máu chích nhẹ vào mép ngoài của đốt ngón tay, nặn nhẹ để lấy một giọt máu vừa đủ.
Đo và đọc kết quả: Đưa que thử đã cắm sẵn trên máy chạm nhẹ vào giọt máu. Sau vài giây, thiết bị sẽ hiển thị con số cụ thể để bạn ghi chép lại vào sổ theo dõi.
Xác định thời điểm đo: Bác sĩ thường hướng dẫn đo vào buổi sáng trước khi ăn hoặc sau ăn 2 giờ. Nếu cơ thể xuất hiện dấu hiệu mệt mỏi, vã mồ hôi, bạn có thể tự làm xét nghiệm đường huyết ngẫu nhiên ngay lúc đó để kiểm tra nhanh.
Đánh giá và điều chỉnh: Sổ ghi chép là cơ sở dữ liệu quan trọng cho những lần tái khám. Nếu đường huyết thường xuyên tăng vọt sau bữa ăn, bạn cần xem xét lại chỉ số đường huyết thực phẩm (GI) của các món vừa dùng để thay đổi thực đơn phù hợp.
Xét nghiệm tiểu đường bao lâu có kết quả?
Thời gian trả kết quả xét nghiệm tiểu đường có thể khác nhau tùy thuộc vào từng phòng xét nghiệm, quy trình nội bộ và các chỉ số cần phân tích. Thông thường, người bệnh có thể nhận kết quả sau khoảng 1 đến 2 giờ kể từ khi hoàn tất lấy mẫu máu tĩnh mạch. Đo nồng độ đường huyết lúc đói thường cho kết quả nhanh hơn so với các xét nghiệm tầm soát rối loạn chuyển hóa chuyên sâu khác. Bạn nên trao đổi trực tiếp với nhân viên y tế tại phòng khám để biết mốc thời gian nhận kết quả cụ thể.
Tầm soát sớm biến chứng cho người bị đái tháo đường
Lượng đường trong máu tăng cao kéo dài sẽ gây tổn thương các mạch máu nhỏ và hệ thần kinh. Bác sĩ thường chỉ định thực hiện thêm một số xét nghiệm cận lâm sàng nhằm đánh giá mức độ ảnh hưởng lên các cơ quan đích.
Kiểm tra chức năng thận: Bác sĩ đánh giá khả năng bài tiết của thận thông qua định lượng ure và creatinin máu cùng các thông số nước tiểu. Ngoài ra, xét nghiệm albumin niệu (hoặc chỉ số ACR) thường được chỉ định để phát hiện sớm các tổn thương thận nhỏ nhất ở người bệnh tiểu đường khi chưa có triệu chứng rõ rệt.
Tầm soát hệ tim mạch: Chỉ số mỡ máu tổng quát (bilan lipid) với các thành phần như triglycerid giúp nhận diện sớm rủi ro xơ vữa động mạch hoặc đột quỵ.
Tầm soát bệnh lý nhãn khoa: Phương pháp soi đáy mắt hỗ trợ phát hiện tình trạng tổn thương vi mạch ở võng mạc nhằm ngăn ngừa suy giảm thị lực.
Kiểm tra tình trạng gan: Các chỉ số men gan giúp đánh giá chức năng gan, từ đó nhận biết sớm rủi ro gan nhiễm mỡ do rối loạn chuyển hóa.
Chủ động kiểm tra đường huyết và thực hiện các xét nghiệm định kỳ giúp phát hiện sớm nguy cơ đái tháo đường. Khi có dấu hiệu nghi ngờ, người bệnh cần đi khám ngay và tuân thủ đúng dặn dò của y bác sĩ. Người dân tại Đồng Nai liên hệ ngay Phòng khám Đa khoa Nguyên Phương tại nguyenphuong.com.vn để đặt lịch xét nghiệm trực tiếp hoặc đăng ký dịch vụ lấy mẫu máu tại nhà an toàn, chuẩn xác.
Có thể bạn quan tâm:
Những câu hỏi thường gặp
Nguồn tham khảo
Miễn trừ trách nhiệm
Thông tin được cung cấp chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế ý kiến tham vấn y khoa. Trước khi đưa ra quyết định liên quan đến sức khỏe, bạn nên được bác sĩ thăm khám, chẩn đoán và điều trị theo hướng dẫn chuyên môn.
Liên hệ hotline 079 686 9968 để được Bác sĩ Nguyên Phương hỗ trợ nếu cần được tư vấn.
Dược sĩ đại học
Nguyễn Thị Nhung
Tốt nghiệp đại học bằng giỏi chuyên ngành Dược Lý-Dược Lâm Sàng. Có kinh nghiệm 5+ năm trong lĩnh vực Dược phẩm, tư vấn thuốc và thực phẩm chức năng.
