Xét nghiệm máu có phát hiện ung thư dạ dày không?

Rất nhiều bệnh nhân lo lắng và thắc mắc xét nghiệm máu có phát hiện ung thư dạ dày không khi cơ thể bắt đầu xuất hiện các triệu chứng tiêu hóa bất thường. Trên thực tế, mẫu máu giúp cảnh báo sớm nguy cơ, nhưng chưa đủ để đưa ra kết luận khẳng định cuối cùng. Tại Phòng khám Đa khoa Nguyên Phương, người bệnh luôn được tư vấn quy trình tầm soát kết hợp nhiều kỹ thuật hình ảnh hiện đại để hạn chế tối đa nguy cơ bỏ lọt tổn thương. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ ý nghĩa của từng chỉ số trên tờ kết quả để an tâm hơn khi đi khám.

Ung thư dạ dày là gì?

Ung thư dạ dày bắt nguồn từ sự tăng sinh bất thường, mất kiểm soát của các tế bào nằm ở lớp niêm mạc dạ dày. Theo thời gian, những tế bào lỗi này tích tụ lại, hình thành khối u ác tính có khả năng xâm lấn sang mô xung quanh hoặc di căn đến các cơ quan xa hơn.

Bệnh lý này thuộc nhóm các bệnh ác tính phổ biến nhất trên thế giới. Ở giai đoạn khởi phát, khối u thường tiến triển âm thầm, hầu như không gây ra triệu chứng rõ rệt khiến người bệnh dễ nhầm lẫn với các cơn đau dạ dày thông thường. Do đó, chủ động tầm soát định kỳ giúp phát hiện bất thường từ sớm, giúp tối ưu hóa hiệu quả can thiệp và cải thiện đáng kể khả năng phục hồi cho người bệnh.

Nguyên nhân khiến ung thư dạ dày ngày càng trẻ hóa

Tỷ lệ mắc ung thư dạ dày tại Việt Nam đang gia tăng và dần trẻ hóa. Thậm chí, nhiều trường hợp phát hiện bệnh khi chưa bước sang tuổi 40. Các chuyên gia y tế chỉ ra những yếu tố nguy cơ chính thúc đẩy thực trạng này bao gồm:

• Thói quen ăn uống và sinh hoạt thiếu khoa học: Chế độ ăn nhiều đồ nướng, đồ chiên rán, thức ăn muối chua (như dưa muối, cà muối) hoặc thực phẩm chế biến sẵn chứa chất bảo quản làm tăng gánh nặng cho hệ tiêu hóa. Ngoài ra, thói quen bỏ bữa, thức khuya và căng thẳng kéo dài cũng làm suy yếu lớp màng bảo vệ dạ dày.

• Nhiễm vi khuẩn HP (Helicobacter pylori): Vi khuẩn HP lây truyền chủ yếu qua đường ăn uống thông qua thói quen dùng chung bát nước chấm, đũa muỗng hoặc ăn đồ sống không vệ sinh. Sự hiện diện kéo dài của loại vi khuẩn này dễ gây ra tình trạng viêm loét dạ dày mạn tính, lâu dần làm tăng nguy cơ tiến triển thành ung thư.

• Không xử lý dứt điểm các bệnh lý dạ dày: Tình trạng đau dạ dày, viêm loét dạ dày tái đi tái lại nhưng người bệnh tự ý mua thuốc uống thay vì thăm khám chuyên khoa, khiến các tổn thương tiền ung thư âm thầm tiến triển nặng hơn.

• Yếu tố di truyền: Người có thành viên trong gia đình (như cha mẹ, anh chị em ruột) tiền sử mắc bệnh ác tính đường tiêu hóa sẽ có nguy cơ cao hơn bình thường.

• Thiếu thói quen kiểm tra sức khỏe định kỳ: Nhiều người trẻ có tâm lý chủ quan, thường bỏ qua các dấu hiệu cảnh báo ban đầu như đầy bụng, khó tiêu, sụt cân không rõ nguyên nhân. Thói quen chủ động thực hiện tầm soát sức khỏe định kỳ chưa được chú trọng, dẫn đến việc phát hiện bệnh ở giai đoạn muộn.

Dấu hiệu ung thư dạ dày giai đoạn đầu

Tổn thương ác tính thường khởi phát rất âm thầm từ lớp niêm mạc dạ dày mà không bộc lộ triệu chứng rõ ràng. Sự nghèo nàn về dấu hiệu lâm sàng trong giai đoạn này khiến người bệnh dễ nhầm lẫn với các rối loạn tiêu hóa thông thường.

Khi các tế bào bất thường bắt đầu phát triển, cơ thể có thể xuất hiện một số tín hiệu cảnh báo cần được lưu tâm:

• Đau thượng vị (vùng bụng trên rốn) từng cơn âm ỉ, đau không theo quy luật cụ thể và ít thuyên giảm khi dùng thuốc dạ dày thông thường.

• Cảm giác chướng bụng, đầy hơi, ậm ạch khó tiêu ngay cả khi chỉ tiêu thụ một lượng nhỏ thức ăn.

• Sụt cân nhanh trong thời gian ngắn dù người bệnh không hề thay đổi khẩu phần ăn hay áp dụng chế độ tập luyện giảm cân nào.

• Tình trạng buồn nôn, ợ chua kéo dài hoặc đại tiện ra phân đen do tình trạng xuất huyết rỉ rả bên trong đường tiêu hóa.

Xét nghiệm máu có phát hiện ung thư dạ dày không?

Xét nghiệm máu đơn thuần không thể khẳng định chắc chắn sự hiện diện của khối u ác tính tại dạ dày. Phương pháp này chủ yếu mang ý nghĩa gợi ý, hỗ trợ bác sĩ đánh giá mức độ nguy cơ thay vì đưa ra chẩn đoán xác định.

Trên thực tế, xét nghiệm máu có phát hiện ung thư dạ dày không phụ thuộc nhiều vào từng cá nhân. Các chỉ số dấu ấn (như CEA, CA 72-4) hoàn toàn có thể tăng do những bệnh lý lành tính như viêm loét dạ dày hoặc nhiễm khuẩn. Ngược lại, tổn thương ở giai đoạn sớm thường chưa đủ lớn để làm thay đổi nồng độ các chất này trong máu.

Nguy cơ bỏ sót bệnh rất cao nếu chỉ dựa vào một kỹ thuật lấy máu đơn lẻ. Một quy trình tầm soát ung thư tiêu chuẩn bắt buộc phải kết hợp định lượng dấu ấn sinh học với phương pháp nội soi sinh thiết trực tiếp. Để có kết quả đánh giá sức khỏe tiêu hóa chính xác, người bệnh nên thực hiện đầy đủ các chỉ định cận lâm sàng theo hướng dẫn của bác sĩ.

Các loại xét nghiệm máu tầm soát ung thư dạ dày

Bác sĩ thường chỉ định các nhóm phân tích chi tiết khi bệnh nhân cần kiểm tra sức khỏe đường tiêu hóa. Phương pháp xét nghiệm máu cung cấp những dữ liệu cơ bản về chất chỉ điểm khối u, tình trạng nhiễm khuẩn và chức năng hoạt động của các cơ quan lân cận.

Chỉ số CA 72-4 và CEA

Dữ liệu về các chất chỉ điểm ung thư giúp bác sĩ khoanh vùng nguy cơ xuất hiện tổn thương tại dạ dày. Hai chỉ số thường xuyên được sử dụng nhất bao gồm:

Nồng độ CA 72-4 cao không khẳng định chắc chắn người bệnh mắc ung thư, bởi một số tình trạng viêm nhiễm thông thường vẫn làm thay đổi chỉ số này. Tương tự, CEA tăng cao cần được đối chiếu thêm với kết quả nội soi dạ dày để loại trừ các bệnh lý lành tính trước khi đưa ra chẩn đoán cuối cùng.

Dấu ấn CA 19-9 vùng tiêu hóa

Chỉ số CA 19-9 thường được đo lường kết hợp cùng CEA và CA 72-4 nhằm tăng độ chính xác khi rà soát hệ tiêu hóa. Nồng độ này ở người khỏe mạnh duy trì dưới 37 UI/mL. Kết quả vượt ngưỡng không đồng nghĩa với việc đã hình thành khối u ác tính. CA19-9 tăng trong nhiều bệnh lý lành tính như: viêm tụy, viêm đường mật, sỏi mật, xơ gan.

Kháng thể vi khuẩn HP trong máu

Xét nghiệm kháng thể HP trong máu chỉ cho biết cơ thể đã từng tiếp xúc với vi khuẩn Helicobacter pylori và không phân biệt được nhiễm hiện tại hay đã khỏi bệnh. Khi cần xác định nhiễm HP đang hoạt động, bác sĩ thường ưu tiên test hơi thở ure hoặc xét nghiệm kháng nguyên HP trong phân. Tình trạng nhiễm khuẩn kéo dài không được can thiệp y tế sẽ dần phá hủy lớp niêm mạc, dẫn đến viêm loét dạ dày mạn tính. Từ những ổ loét sẹo hóa liên tục, tế bào rất dễ bị biến đổi cấu trúc và làm tăng rủi ro tiến triển thành khối u ác tính về sau.

Kiểm tra tế bào và sinh hóa máu

Bác sĩ đánh giá tổng trạng sức khỏe và mức độ ảnh hưởng của tổn thương dạ dày lên cơ thể thông qua các thông số cơ bản sau:

• Hồng cầu: Chỉ số này giảm sâu kèm hiện tượng thiếu máu nhược sắc thường là dấu hiệu cảnh báo tình trạng xuất huyết tiêu hóa rỉ rả từ các ổ loét.

• Bạch cầu: Sự gia tăng số lượng bạch cầu trong kết quả tổng phân tích tế bào máu phản ánh phản ứng miễn dịch của cơ thể đối với tình trạng viêm nhiễm tại niêm mạc.

• Men gan: Kiểm tra sinh hóa máu với nồng độ AST và ALT giúp theo dõi chức năng gan, hỗ trợ loại trừ nguyên nhân bệnh lý gan mật gây sai lệch kết quả marker ung thư.

Nếu người bệnh có nhu cầu kiểm tra nhưng hạn chế về thời gian di chuyển, Phòng khám Đa khoa Nguyên Phương hỗ trợ dịch vụ lấy mẫu máu xét nghiệm tại nhà khu vực Đồng Nai. Quy trình thực hiện luôn đảm bảo chuẩn y khoa và trả kết quả nhanh chóng.

Phương pháp phối hợp tầm soát ung thư dạ dày hiệu quả 

Kết quả xét nghiệm chất chỉ điểm ung thư tăng cao chỉ là tín hiệu cảnh báo ban đầu, chưa đủ cơ sở để khẳng định bệnh lý. Bác sĩ bắt buộc chỉ định thêm các phương pháp chẩn đoán hình ảnh để xác định chính xác vị trí và kích thước tổn thương. Quá trình này thường kết hợp với xét nghiệm máu ẩn trong phân (FOBT) nhằm đánh giá tình trạng xuất huyết tiêu hóa diễn ra âm thầm bên trong đường ruột.

Xét nghiệm tìm máu ẩn trong phân

Kỹ thuật này giúp phát hiện sự hiện diện của hồng cầu trong mẫu phân mà mắt thường không thể nhìn thấy. Sự xuất hiện của máu ẩn thường cảnh báo tình trạng xuất huyết tiêu hóa âm thầm — một trong những dấu hiệu cảnh báo tổn thương niêm mạc ống tiêu hóa hoặc nghi ngờ ung thư dạ dày. Kết quả này giúp bác sĩ định hướng và chỉ định các bước thăm dò chuyên sâu tiếp theo một cách chính xác hơn.

Nội soi dạ dày

Phương pháp nội soi dạ dày hỗ trợ bác sĩ quan sát trực tiếp bề mặt niêm mạc ống tiêu hóa để phát hiện những tổn thương hoặc biến đổi bất thường có kích thước nhỏ. Nhờ sự phát triển của kỹ thuật nội soi gây mê hoặc nội soi đường mũi, người bệnh giảm thiểu được cảm giác buồn nôn, khó chịu và không còn lo lắng về cảm giác đau trong quá trình thực hiện.

Sinh thiết

Khi phát hiện các tổn thương nghi ngờ như ổ loét hoặc khối u trong lúc nội soi, bác sĩ sẽ tiến hành sinh thiết bằng cách lấy một mẫu mô cực nhỏ tại vị trí đó. Mẫu bệnh phẩm được gửi đến phòng xét nghiệm giải phẫu bệnh để khảo sát dưới kính hiển vi, giúp chẩn đoán chính xác sự hiện diện của tế bào ác tính hoặc các tổn thương tiền ung thư.

Chụp CT, MRI đánh giá di căn

Khi kết quả phân tích mẫu mô xác nhận sự tồn tại của khối u ác tính, người bệnh cần kiểm tra mức độ lan rộng của bệnh. Bác sĩ thường chỉ định chụp CT-Scanner vùng bụng để quan sát hình ảnh cắt lớp chi tiết của các cơ quan nội tạng và hệ thống hạch bạch huyết lân cận.

Tùy thuộc vào mức độ phức tạp, chụp cộng hưởng từ (MRI) có thể được thực hiện bổ sung để phân tích các tổn thương mô mềm với độ sắc nét cao hơn. Hai phương pháp này hỗ trợ đánh giá chính xác giai đoạn bệnh và phát hiện sớm tình trạng di căn sang các cơ quan khác như gan, phổi hoặc xương.

Ai cần tầm soát ung thư dạ dày sớm?

Tổn thương ác tính tại dạ dày thường phát triển nhanh hơn ở những nhóm đối tượng có sẵn bệnh nền hoặc yếu tố gia đình. Bác sĩ khuyến cáo 4 nhóm người sau cần tiến hành kiểm tra sức khỏe định kỳ:

• Người từ 40 - 45 tuổi trở lên: Nhóm tuổi này được khuyến nghị chủ động tầm soát ung thư dạ dày sớm, đặc biệt là những người có tiền sử gia đình mắc bệnh, người nhiễm vi khuẩn HP hoặc có tiền sử viêm loét dạ dày mạn tính.

• Người xuất hiện triệu chứng cảnh báo: Thường xuyên đau vùng thượng vị, chán ăn, buồn nôn, sụt cân nhanh không rõ nguyên nhân hoặc đi ngoài phân đen.

• Người có bệnh lý tiêu hóa nền: Bệnh nhân nhiễm vi khuẩn HP tái phát nhiều lần, mắc viêm loét dạ dày mạn tính hoặc phát hiện polyp dạ dày cần được theo dõi chặt chẽ.

• Người mang yếu tố di truyền: Nguy cơ phát triển khối u tăng vọt nếu gia đình có bố mẹ hoặc anh chị em ruột từng mắc ung thư dạ dày.

Về tần suất, nhóm đối tượng nguy cơ cao nên thực hiện tầm soát từ 6 tháng đến 1 năm một lần. Đối với người bình thường từ 40 tuổi trở lên, bạn nên bổ sung các chỉ định tầm soát tiêu hóa vào danh mục khám sức khỏe định kỳ mỗi 1-2 năm để chủ động đánh giá tình trạng niêm mạc.

Để chủ động phòng bệnh, người dân cần xây dựng chế độ ăn uống lành mạnh, hạn chế đồ ăn cay nóng, thực phẩm xông khói, điều trị triệt để vi khuẩn HP và từ bỏ thói quen hút thuốc lá, rượu bia.

Với băn khoăn xét nghiệm máu có phát hiện ung thư dạ dày không, kết quả định lượng chất chỉ điểm khối u chỉ mang tính cảnh báo sớm. Bệnh nhân luôn cần kết hợp thêm nội soi dạ dày và chẩn đoán hình ảnh để khẳng định tình trạng niêm mạc. Hãy đặt lịch tầm soát trực tiếp tại Phòng khám Đa khoa Nguyên Phương để bác sĩ kiểm tra trực tiếp và tư vấn hướng theo dõi sức khỏe an toàn.

Có thể bạn quan tâm:

• Các dấu hiệu ung thư dạ dày thường gặp nhất

• Marker ung thư dạ dày là gì? Có giúp phát hiện bệnh sớm không?

• Ung thư dạ dày có lây không? Sự thật về nguy cơ từ vi khuẩn HP