Nhận biết sớm các triệu chứng viêm gan

Tìm hiểu đúng về các triệu chứng viêm gan sẽ giúp bạn phát hiện sớm những bất thường trong cơ thể và có hướng can thiệp kịp thời. Ở giai đoạn đầu, các dấu hiệu thường rất mờ nhạt, khiến nhiều người bệnh chủ quan bỏ qua. Để bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình, Phòng khám Đa khoa Nguyên Phương khuyến khích việc theo dõi sát sao các thay đổi sinh lý và thực hiện kiểm tra định kỳ. Bài viết dưới đây sẽ tổng hợp chi tiết những biểu hiện cảnh báo tổn thương gan mà bạn không nên xem nhẹ.

Bệnh viêm gan là gì?

Viêm gan là tình trạng gan bị viêm, có thể do virus hoặc các nguyên nhân không nhiễm trùng như rượu, thuốc/độc chất, bệnh chuyển hóa và rối loạn tự miễn. Mức độ ảnh hưởng đến chức năng gan tùy thuộc nguyên nhân và mức độ tổn thương. Quá trình bệnh lý này phá hủy dần các tế bào gan khỏe mạnh, làm suy giảm chức năng thải độc và chuyển hóa của cơ thể. Bệnh được phân loại theo thời gian diễn tiến:

Tổn thương gan không được kiểm soát kịp thời sẽ dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như xơ gan, suy gan hay ung thư gan.

Nguyên nhân nào gây tổn thương gan?

Tế bào gan bị phá hủy bởi nhiều tác nhân khác nhau, làm gián đoạn quá trình thải độc và dẫn đến hàng loạt dấu hiệu bất thường trên cơ thể. Chức năng gan thường suy giảm do sự tác động của các nhóm nguyên nhân chính sau:

• Nhiễm virus: Tác nhân phổ biến nhất là các chủng virus viêm gan (A, B, C, D, E), xâm nhập vào cơ thể qua đường máu, quan hệ tình dục hoặc nguồn thực phẩm ô nhiễm.

• Tiêu thụ đồ uống có cồn: Thói quen uống nhiều rượu bia kéo dài khiến ethanol tích tụ, trực tiếp phá hủy cấu trúc tế bào và gây xơ hóa mô gan.

• Nhiễm độc thuốc hoặc hóa chất: Sử dụng thuốc quá liều, điển hình như paracetamol, hoặc thường xuyên tiếp xúc với hóa chất công nghiệp sẽ dẫn đến tình trạng ngộ độc gan cấp tính.

• Vấn đề về chuyển hóa: Các hội chứng rối loạn chuyển hóa khiến mỡ, sắt hoặc đồng tích tụ quá mức tại nhu mô gan. Tình trạng này diễn ra âm thầm ở người mắc bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu, bệnh huyết sắc tố (Hemochromatosis) hay bệnh Wilson.

• Hệ thống miễn dịch sai lệch: Ở người mắc viêm gan tự miễn, hệ miễn dịch sinh ra kháng thể tấn công nhầm vào chính các tế bào gan khỏe mạnh.

Các triệu chứng viêm gan điển hình

Dấu hiệu tổn thương tế bào gan diễn biến rất đa dạng, từ âm thầm đến rầm rộ tùy thuộc vào thể trạng và nguyên nhân gây bệnh. Các triệu chứng viêm gan có thể xuất hiện đơn lẻ hoặc bùng phát đồng thời cùng một lúc. Ở giai đoạn khởi phát, triệu chứng của viêm gan thường mờ nhạt và dễ nhầm lẫn với cảm cúm, nhưng sẽ dần bộc lộ các biểu hiện đặc trưng khi chức năng giải độc suy giảm.

Rối loạn tiêu hóa và mệt mỏi

• Thiếu hụt năng lượng: Tế bào gan tổn thương làm giảm khả năng tổng hợp dưỡng chất, gây ra tình trạng mệt mỏi kéo dài, chán ăn, sợ các món nhiều dầu mỡ và dẫn đến sụt cân nhanh chóng.

• Bất thường hệ tiêu hóa: Bệnh nhân thường xuyên cảm thấy buồn nôn, nôn mửa, đầy hơi hoặc chướng bụng khó tiêu ngay cả khi chỉ ăn một lượng thức ăn nhỏ.

• Đau tức vùng bụng: Tình trạng viêm nhiễm làm mô gan sưng to, chèn ép trực tiếp lên bao gan gây ra các cơn đau âm ỉ hoặc căng tức khó chịu ở vùng hạ sườn phải.

Thay đổi sắc tố da và mắt

• Biến đổi màu da và mắt: Vàng da và vàng mắt xảy ra khi lượng bilirubin tăng cao trong máu. Trong bệnh lý gan, tình trạng này thường liên quan đến sự suy giảm khả năng xử lý, liên hợp hoặc bài tiết bilirubin của các tế bào gan, hoặc do hiện tượng ứ mật.

• Thay đổi màu nước tiểu: Khác với tình trạng cơ thể thiếu nước thông thường, nước tiểu sẫm màu (giống màu trà đặc) xuất hiện liên tục là cảnh báo chức năng bài tiết mật đang gặp vấn đề.

• Bất thường ở phân: Hiện tượng phân nhạt màu hoặc phân bạc màu xảy ra khi đường mật tắc nghẽn, khiến dịch mật không thể chảy xuống ruột để tham gia quá trình tiêu hóa.

Biểu hiện bất thường ngoài da

• Cảm giác ngứa ngáy: Tình trạng ngứa da do bệnh lý gan thường lan tỏa toàn thân, ngứa râm ran dưới da nhưng không nổi mẩn đỏ thành từng cục như dị ứng thức ăn.

• Tổn thương mạch máu: Ở một số người bệnh gan mạn tiến triển, đặc biệt khi đã có xơ gan, có thể quan sát thấy dấu sao mạch (Spider nevi) — các đốm đỏ tủa ra nhánh mạch máu nhỏ li ti ở mặt, cổ hoặc ngực.

• Dễ bầm tím dưới da: Tình trạng suy giảm khả năng tổng hợp yếu tố đông máu của gan khiến cơ thể dễ xuất hiện các vết xuất huyết hoặc mảng bầm tím dù không va chạm mạnh.

Dấu hiệu cảnh báo giai đoạn nặng

• Tích tụ dịch bất thường: Áp lực tĩnh mạch cửa tăng cao cùng sự sụt giảm protein khiến nước thoát ra khoảng gian bào, gây bụng trướng to (cổ trướng) và hiện tượng phù chân.

• Tổn thương hệ thần kinh: Độc tố không được đào thải sẽ đi vào máu và ảnh hưởng đến não bộ, dẫn đến hội chứng bệnh não gan với biểu hiện lú lẫn, mất tập trung hoặc hôn mê.

• Suy giảm chức năng gan nghiêm trọng: Khi tiến trình viêm phá hủy phần lớn nhu mô, gan bước vào giai đoạn suy gan mất bù, thường biểu hiện bằng cổ trướng, xuất huyết tiêu hóa do tăng áp cửa, bệnh não gan, vàng da...

• Cảnh báo cần đi khám khẩn cấp: Bệnh nhân cần đến cơ sở y tế ngay nếu nhận thấy vàng da hoặc vàng mắt mới xuất hiện hoặc tăng nhanh, lú lẫn, ngủ gà, nôn liên tục, sốt kèm đau bụng, chảy máu bất thường, nôn ra máu, đi ngoài phân đen, bụng trướng tăng nhanh hoặc khó thở.

Bệnh viêm gan lây qua đường nào?

Khả năng lây nhiễm của bệnh viêm gan phụ thuộc trực tiếp vào nguyên nhân gây bệnh. Trong khi tổn thương do rượu hoặc hóa chất hoàn toàn không lây, nhóm viêm gan siêu vi lại phát tán qua các con đường đặc thù dưới đây.

• Lây truyền qua đường tiêu hóa: Chủng virus viêm gan A và E lây lan chủ yếu khi người lành tiêu thụ thực phẩm, nguồn nước nhiễm phân chứa mầm bệnh. Cả virus viêm gan B và C đều KHÔNG lây chéo qua việc ăn uống chung hay dùng chung dụng cụ bàn ăn.

• Lây truyền qua đường máu: Các chủng viêm gan B, C và D phát tán trực tiếp qua con đường này. Tác nhân gây bệnh xâm nhập vào cơ thể khi tiếp xúc với vết thương hở, dùng chung kim tiêm hoặc dụng cụ xăm hình chưa khử khuẩn. Bệnh cũng lây nhiễm khi nhận máu chứa virus hoặc truyền từ mẹ sang con trong quá trình sinh nở.

• Lây qua dịch tiết cơ thể: Tinh dịch và dịch tiết âm đạo của người bệnh chứa virus. Những hành vi quan hệ tình dục không an toàn như không sử dụng bao cao su sẽ tạo điều kiện cho virus lây lan sang bạn tình.

• Nhóm không lây nhiễm: Tình trạng tổn thương gan do lạm dụng rượu bia, ngộ độc thuốc, hóa chất công nghiệp hoặc rối loạn miễn dịch hoàn toàn không lây lan sang người xung quanh.

Khám triệu chứng của viêm gan thế nào?

Dấu hiệu mệt mỏi hay vàng da ở giai đoạn đầu rất dễ nhầm lẫn với các bệnh lý tiêu hóa thông thường. Để xác định chính xác nguyên nhân và đánh giá diễn tiến bệnh, bác sĩ sẽ kết hợp thăm khám lâm sàng cùng các chỉ định cận lâm sàng phù hợp. Quá trình nhận biết các triệu chứng của viêm gan không chỉ dựa vào biểu hiện bên ngoài mà cần thêm bằng chứng y khoa từ mẫu máu và hình ảnh cấu trúc mô.

Đánh giá qua xét nghiệm máu

• Đo lường mức độ tổn thương: Kỹ thuật xét nghiệm men gan giúp kiểm tra nồng độ men gan (ALT, AST) phóng thích vào máu khi các tế bào nhu mô gan bị tổn thương.

• Đánh giá khả năng tổng hợp: Chỉ số protein albumin và thời gian prothrombin (PT/INR) phản ánh tình trạng hoạt động thực tế của gan trong việc tạo ra các yếu tố đông máu.

• Tầm soát nguyên nhân do virus: Xét nghiệm HBsAg được sử dụng để phát hiện nhiễm HBV hiện tại. Đối với viêm gan C, Anti-HCV được sử dụng để sàng lọc người đã từng phơi nhiễm với HCV; nếu Anti-HCV dương tính, cần xét nghiệm HCV RNA để xác định có nhiễm HCV hiện tại hay không. Đối với HBV, HBV DNA có thể được chỉ định để đánh giá mức độ nhân lên của virus và hỗ trợ quyết định điều trị, tùy trường hợp.

Kiểm tra bằng chẩn đoán hình ảnh

• Quan sát cấu trúc tổng quát: Phương pháp siêu âm bụng/gan (thường gọi tắt là siêu âm gan) giúp phát hiện các bất thường về kích thước, bề mặt nhu mô và tình trạng ứ dịch trong ổ bụng.

• Đo độ đàn hồi mô gan: Kỹ thuật FibroScan là phương pháp không xâm lấn giúp ước tính độ cứng của gan và hỗ trợ phân tầng mức độ xơ hóa. Kết quả sẽ được bác sĩ diễn giải kết hợp cùng xét nghiệm máu và triệu chứng lâm sàng.

• Phân tích mô bệnh học: Trong một số trường hợp nghi ngờ tổn thương phức tạp hoặc khi các đánh giá không xâm lấn chưa đủ rõ, bác sĩ có thể chỉ định sinh thiết gan để lấy một mẫu mô nhỏ phân tích dưới kính hiển vi.

• Đối tượng nguy cơ cao cần tầm soát: Người có người thân mắc viêm gan B hoặc viêm gan C, người thường xuyên tiêu thụ rượu bia, hoặc người phải dùng thuốc điều trị dài ngày nên chủ động thực hiện kiểm tra định kỳ.

Để chủ động theo dõi sức khỏe gan tại Đồng Nai, người bệnh có thể chọn dịch vụ lấy mẫu máu xét nghiệm tận nơi của Nguyên Phương. Giải pháp này giúp đánh giá nhanh các chỉ số sinh hóa mà không cần di chuyển. Đối với các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh bổ trợ, khách hàng cần đến thăm khám trực tiếp để đảm bảo kết quả chuẩn xác.

Biến chứng khi bỏ qua triệu chứng bệnh

Tế bào gan vốn có khả năng tự phục hồi, nhưng tình trạng viêm nhiễm kéo dài sẽ phá vỡ cơ chế này. Khi người bệnh lờ đi các dấu hiệu cảnh báo ban đầu, nhu mô gan khỏe mạnh sẽ dần bị thay thế bằng mô sẹo. Quá trình này dẫn đến chuỗi tổn thương tiến triển liên tục:

• Xơ hóa gan: Tổn thương viêm lặp đi lặp lại kích thích hình thành các dải mô sẹo đầu tiên. Triệu chứng lúc này thường mờ nhạt, nhưng cấu trúc vi thể của gan đã bắt đầu biến đổi.

• Xơ gan: Lượng lớn mô sẹo lan rộng làm nhu mô gan co rút, sần sùi và cứng lại. Dòng máu lưu thông qua gan bị cản trở, làm suy giảm trực tiếp chức năng chuyển hóa và thải độc.

• Suy gan: Tế bào gan bị phá hủy diện rộng khiến cơ quan này mất hoàn toàn khả năng hoạt động bù trừ. Độc tố tích tụ trong máu dễ gây ra tình trạng xuất huyết tiêu hóa hoặc hôn mê.

• Ung thư gan: Tình trạng viêm và xơ hóa mãn tính tạo môi trường thuận lợi cho tế bào đột biến tăng sinh. Khối u ác tính hình thành âm thầm, trực tiếp đe dọa đến tính mạng người bệnh.

Cách phòng ngừa bệnh viêm gan hiệu quả

Chủ động bảo vệ tế bào gan từ sớm giúp ngăn chặn các tổn thương tiến triển thành xơ hóa. Quá trình này đòi hỏi sự kết hợp đồng bộ giữa việc tạo miễn dịch đặc hiệu và thay đổi thói quen sinh hoạt hàng ngày.

• Thực hiện tiêm chủng: Tiêm phòng đầy đủ vắc xin viêm gan A và vắc xin viêm gan B giúp cơ thể tạo ra kháng thể đặc hiệu, chủ động chống lại sự xâm nhập của các chủng virus này.

• Tuân thủ nguyên tắc ăn uống: Đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm bằng cách ăn chín, uống sôi và sử dụng nguồn nước sạch để cắt đứt nguồn lây nhiễm các loại virus qua đường tiêu hóa.

• Kiểm soát thói quen sinh hoạt: Hạn chế tối đa việc tiêu thụ rượu bia, duy trì cân nặng hợp lý và tránh lạm dụng các loại thuốc giảm đau (như paracetamol) để giảm áp lực chuyển hóa lên nhu mô gan.

• Ngăn chặn lây nhiễm chéo: Không dùng chung vật dụng cá nhân có nguy cơ dính máu như bàn chải đánh răng, dao cạo râu và luôn sử dụng bao cao su khi quan hệ tình dục.

• Tầm soát sức khỏe chủ động: Việc sàng lọc viêm gan B và viêm gan C dựa trên nguy cơ thực tế và chỉ định y khoa (thường gồm HBsAg và Anti-HCV). Xét nghiệm men gan hỗ trợ phát hiện các bất thường tổn thương gan ngay cả khi chưa có biểu hiện rõ rệt.

Triệu chứng viêm gan thường tiến triển âm thầm, khi bùng phát rõ rệt thì tế bào gan đã tổn thương nặng nề. Thực hiện tầm soát đúng cách với các chỉ định xét nghiệm sinh hóa và huyết thanh phù hợp giúp phát hiện sớm bất thường để bảo vệ sức khỏe lá gan. Để đánh giá chức năng gan tại Đồng Nai, người bệnh có thể liên hệ Phòng khám Đa khoa Nguyên Phương quan website nguyenphuong.com.vn để đặt lịch kiểm tra trực tiếp hoặc sử dụng dịch vụ lấy mẫu máu tại nhà.

Có thể bạn quan tâm:

• Xét nghiệm viêm gan B: Quy trình thực hiện và ý nghĩa chỉ số

• Giải đáp: Xét nghiệm viêm gan B bao lâu có kết quả?

• Xét nghiệm viêm gan B có được bảo hiểm chi trả?